bagar and the len b

बगरछेउ

bagar — Sun, 05 Sep 2010 08:33:59 +0000

आकाश रुन अझै छाडेको छैन- सिमसिम सिमसिम । भर्खरका फुच्चाहरु मस्तसँग झरीमा छट्टाइरहन्छन्- चिप्लेटी खेलिरहन्छन् । कालो बादलसँग चलिरहेको एकनासे झरीयुद्ध अनवरत चलिरहन्छ ।

‘ए झरी, नझरिदेउ, यसरी…’

नवीन दाइको गीतले कानमा बेलाबेलामा ढ्वाङ पिटिरहन्छ । हेर्छु- आइपडमा डेढ वर्षदेखि बजेको बज्यै छ । धेरै नवीन दाइ बजायो, धेरै सिल्करुट र धेरै एमएलटीआर बजायो । कैलेकाहीँ कुल पोखरेललाई पनि साथ दियो आइपडले । सिमसिमे झरीको पाश्र्व संगीत अनि कानमा आइपडको यामानको इयरफोन !

“हैन रामुदाइ, के भो ?’

“कता गो कता !”

अलि अस्पष्ट छ कुरो । एकनिमेष सुस्ताएपछि-

“राते लैजानेको त बिल्लीबाठै होस्”

कुराको भेउ अझै खुलिसकेको छैन ।

“को राते, कल्ले लयो ?”

“राते क्या, मेरो गाई”

“के भो त रातेलाई ?”

“खै को पापीले लग्यो, त्यसको त नाशै होस्”

कुराको भेउ अलि बेरपछि खुल्यो- रामुदाइको गाई हरायो ।

“भनेको कहिल्यै मान्ने हैन, बजारतिर नलैजाऊ भनेकै थिएँ, कैलेकाहीँ त हाम्ले भनेको पनि मान्नू नि”, भाउजूको गन्थनले कतिकतखेर रामुदाइ कालोमुख लाउँछन् । गल्ती उनको हैन, भाउजूको पनि हैन- बस् समयले उनीहरुसँग मजाक गरेको मात्रै हो ।

“कसरी हरायो राते ?”

प्रश्न सोध्न उति मन छैन, तैपनि औपचारिकता न हो ।

“बजारतिर छाड्याथें, सधैं आउँथ्यो । हिजो त आउँदै आएन ।”

लामो सुस्केरा हाल्छन् । हेर्छु- खुट्टाको घाउले उनलाई थचारेको पनि हप्ता काटिसकेछ । अलि दिनअघि किनेका दुईवटा बाच्छा पनि छैनन् त्यहाँ । गोठ खाली छ, पराल त्यसै कुहिएको छ ।

नेपथ्यमा कताकता बाँ-बाँ कराएको सुनिन्छ । केहीबेर रामुदाई झस्किन्छन्- ऊऽऽ राते आयो । क्रमशः बाँ-बाँ हराउँदै जान्छ, रामुदाइको आश मर्दै जान्छ । हिजो राति पटक्कै सुतेनछन्, आँखा राता छन् ।

—

मौसम पनि उदेकलाग्दो गरी ठुस्सिएको छ । निमेषभर सुस्ताएको छैन आकाश । सँगै रामुदाई पनि समयसँग ठुस्सिएजस्तो गर्छन् । हात हेर्छन्- ठेला परेर काटि्ठएका जिना हात । निधार छाम्छन्- नाम्लोले खुल्सिएको छ । अनि एकबार आफैले आफैलाई पढ्छन्- हारेको एउटा जीवन । एकबार आÏनी लोकी -भाउजू)लाई पढ्छन्- गुन्युसँगै उनका सपना पनि च्यातिएका छन् । बिहेताका उधुमका सपना बुनेथे उनीहरु सँगै बसेर । फिस्टे -छोरो) आएपछि बुढेसकालको लौरो भन्दै सुम्सुम्याएथे । ऐले त्यही लौरो कन्चटको घाउले थला परेको छ । राम्ररी खान नपाएर खिउटिएको छ । तर पनि मनको घाउ अचाक्ली हुँदोरै’छ, फिस्टे के बुझोस् । उसलाई बेलाबेला च्याँ-च्याँ गर्न पाए पुग्छ । रामुदाई आÏनो खुट्टा हेर्छन्- यामानको ठूलो घाउ छ । त्योभन्दा पनि ठूलो मनको घाउ, कहिल्यै निको नहुने ।

झरी लागेर खोलो अलि ठूलो छ । केटाकेटी, बुढाबुढी झुम्म परेर बगरपारि दौडिरहेछन् ।

“जाम् हिन्”

“तिमी जाँदै गर, म फिस्टेलाई दूध ख्वाएर आउँछु”, रामुदाइको आग्रहमा भाउजूले उत्तर फर्काउँछिन् ।

(बगरछेउँको कटेरो वरिपरि ढुंगाका चाङ छन्, कारण- रामुदाइ गिट्टी कुट्छन् । त्यही गिट्टी कुटेर बोराको ८ रुप्पे पाउँछन् उनी । हराएको रातेको दूध बेचेर कहिलेकाहीँ फिस्टेले बिस्कुट खान पाउँथ्यो, अहिले त्यो पनि छैन ।)

डोको लिएर रामुदाइ हिँडे बगरतिर- भलले ल्याएका ढुंगा खेर्न । एकबार अचम्म लाग्यो- बगरैभरि ढुंगा छन्, किन भलको पछि दौडिएका उनी ?

“भलले ठूला र राम्रा ढुंगा लेर आउँछ, त्यै भएर”, भाउजू भन्छिन् ।

“गाई खोज्न जानुहुन्न ?”

“यस्तो झरीमा काँ जाने हो र ?”

“झरीले पनि सास्ती दिएको छ नि ?”

“अँ”

योबाहेक धेरै वार्ता हुँदैन । रामुदाइ पारि डोकोमा ढुंगा टिप्दै, डोकोमा हाल्दै गरिरहन्छन् ।

हराएका सपना पनि यसैगरी बगाएर ल्याइदे ए झरी !

खोलाभरि चहार्दै ढुंगा टिपिरहे रामुदाइ । यता भोकले फिस्टे अघिदेखि नै चिच्चाइरहेको छ । भोको बाउको भोको छोरो । भाउजू तीन दिनदेखि एकछाके भएकोले हुनसक्छ- फिस्टेले मनभरि दूध पाउँदैन । बुढेसकालको लौरो !

“के सुन्नुभा’छ ?”

आइपडप्रति व्यग्र जिज्ञासा छ भाउजूको ।

“गीत”

“ए”

अलिक बेरपछि रामुदाइ ढुंगा खेरेर आउँछन् । गाई हराएको चिन्ता केहीबेर गोठमै थन्क्याउँछन् । थाहा छ- गाई हराउनु उनका लागि ठूलै बज्रपात हो । धेरै बज्रपात खपिसकेका रामुदाइ यसलाई पनि उसैगरी शिरोधार्य गर्छन् । मानौं उनी यामानको साँढे भइसके- बुल फाइटिङका साँढे ।

“काँ गयो होला राते, भाउँ मरो कि ?”

फेरि कुरा कोट्याए रामुदाइले । अब त चाहेर पनि सान्त्वना दिन सक्दिन ।

“भोलि जाम्ला नि त खोज्न”, भाउजूले सान्त्वनाको भाव प्रकट गर्छिन् ।

“भोलि हैन, ऐल्यै जान्छु म”

कालो चिया खाएर रामुदाइ हिँडे । जानेबेला भाउजूले भनिन्, “अबेर नगरे है, आफू र फिस्टेलाई दबाई ल्याए ।”

रामुदाइ हराएको गाई खोज्न एकनास हिँडिरहे झरीमा । नेपथ्यमा नवीन दाइको झरी गुञ्जिरह्यो । त्यो दिन बेलुकी रामुदाइले गाई भेटाएर ल्याए, त्यसबेला उनको अनुहारमा छाएको कान्ति भुल्न नसक्किने थियो ।

—

अर्को दिन बिहानैदेखि कौवाहरु घर अघिल्तिर चिच्याइरहेको कत्ति मनपरेको छैन भाउजूलाई । कौवा कराए पाहुना आउँछन् भन्ने लोकोक्ति उनले पनि सुनेकी छन् । पाहुना आएपछि लाग्ने अनिकालको झल्को बेलाबेलामा आइरहन्छ पनि । आÏनो हविगत सम्भिmँदा कराइरहेको कौवालाई उत्तिखेरै भुइँमा खसाइदिउँजस्तो लाग्छ भाउजूलाई । मानौं- कौवाले ठूलै अनिष्ट निम्त्याइरहेछ । एकघरि भित्र कोठामा हेर्छिन्- हिजो साँझको भान्टा अलिकति उबि्रएको छ । त्यत्तिले त फिस्टेलाई पनि पुग्दैन- उसैमाथि रामुदाइ अनि भाउजू । तीनजनाको परिवार पाल्न सक्दैन त्यो भान्टाले ।

“कत्ति कराइरा’हो असत्ती”, कौवालाई गाली गर्नु उनको अन्तिम विकल्प हो । कालो बादल, कालो बिहान अनि कालै सुरुवात जीवनको ।

हिजो राति तीनजनाको परिवार पूरै पेट नखाएर कटाएथ्यो । चामलको नाममा कनिकासिवाय अर्थोक थिएन पकाउन । त्यही कनिकाको भरले रातभर काट्यो यो परिवारले ।

“अलि सबेरै आउनू आज, ब्यानैदेखि कौवा कराइरा’छ- आज छाँट गतिलो छैन ।”

अघिल्लोपालि कौवा कराएकै दिन रोल्पाबाट दुईजना आफन्तीहरु आएको रामुदाइले झल्कोभरमै सम्झे । मनमा बेजोडले ढ्यांग्रो ठोक्यो- ढ्वाङ…..ढ्वाङ…..।

“के गर्ने उसो भए ? आइफाल्छन् कि ?”

अब त्यो परिवारमा अँध्यारो छायो- साउनमासको बादलझैं । कुइनेटोको भरमै रामुदाइ चौपारीमा थचक्क बस्छन् ।

“हे दैव ! नभाको चिज काँबाड ल्याउने हो ? के खुवाउने हो पाहुनालाई ?”

नआइसकेका पाहुनादेखि तर्सिनु तर्से रामुदाइ र भाउजू ।

“त्यै भएर छिटो जाऊ भन्या हुँ, बरु गैहाल”, भाउजूले अह्राइन् ।

“खाने क्यै छैन, भस्मै भोक पो लाछ तो”

मलिनो अनुहार उसैगरी अनिकालमा रोयो रामुदाइको । एक्लै हुन्थे छ ठीकै थियो- जेनतेन पाल्थे ज्यू । लोकी र फिस्टे पनि त छन्- के गरेर पाल्ने उनीहरुलाई ? जति गाह्रो प्रश्न, उति गाह्रो उत्तर पनि ।

“त्यै भान्टामात्रै भए पनि भुट्, जेनतेन धानिहाल्ला ।”

कौवा कराउन अझै छाडेका छैनन् । रिस र अनिकालले थला परेका रामुदाइ ढुंगा टिप्छन् र जोडले हान्छन् पिपलबोटतिर । कौवा का…का… गर्दै एकनिमेषमै विलीन भए । अलिक बेरपछि त्यो हुल पिपलबोटमाथि आएर फेरि कराइरह्यो ।

“बरु हिँड् बजारतिरर, कोही साहु भेटिन्छ कि गिट्टी किन्ने !”

हप्ता दिनदेखि कुटेका ढुंगा चाङ लागेर पिपलबोटनेर थुपि्रएका छन् ।

“त्यो बेच्ने हो हो भने डेढसय आउँछ, त्यसले त काम गर्ला नि ?”

भाउजूको अनुहारमा कान्ति छरपस्ट देखिन्थ्यो । एक हप्तादेखि गिट्टी किन्न कोही आएका छैनन् । आज कोही आइहाले भने अनिकाल टथ्र्यो । नआइसकेका पाहुना आए भने एकछाक मीठो खुवाउन पुग्थ्यो ।

“गिट्टी बिकेन भने ?”

“नबिके नबिकोस्, अर्थोक के गर्न सकिन्छ र ?”

“बरु तिमी भारी बोक्न जाऊ, म साहु खोज्न जाम्ला हुन्न ?”

भाउजूको उपायमा रामुदाइले गम खाए । गिट्टी नबिकेपछिको विकल्प उही भारी हो, जुन भारीले खुट्टामा यामानको घाउ उपहार दिएको छ । सञ्चो नभइसकेको खुट्टाको र मनको घाउ । घाउको भारी बोकेर चामलको भारी खोज्न जानुपर्छ रामुदाईलाई अब ।

“आज त बेच्नैपर्छ जस्सरी पनि”

“त्यै भनिरने हो कि जाने पनि हो ?”

“ल..ल.. जान्छु, भान्टा पाक्यो ?”

चराले कनिका टिपेझैं टिपे थालबाट । भोकले लथालिंग भएको शरीरलाई जेनतेन उठाउँछन् अनि लमकलमक हिँड्छन् बजार भारी खोज्न । मनभरि अनेक तर्कना आइरहे बाटामा । गिट्टी बिकेन र भारी पनि भेटिएन भने उनलाई मर्नु हुन्छ आज । पाहुनाका कुरा यस्तै हुन्, लोकी र फिस्टेलाई के खुवाउने ?

—

सूर्य अस्ताउनु र रामुदाइको प्रवेशमा पलाको फरक छैन । ओठमा अचम्मको हाँसो छाडेका छन् रामुदाइले यतिबेला । अनुहारभरि पसिना, सुकेको ओंठ । दुई ठाउँमा च्यातिएको सर्ट अनि गलिसकेको ट्रयाक । तैपनि मनमा उदेकलाग्दो उमंग भरेका रामुदाइ ।

“६० रुप्पे कमाएँ”

दिनभरि भारी बोकेर कमाएको ६० रुप्पे भाउजूको हातमा राख्छन् उनी । भाउजूले गिट्टी बेचेको १३० रुप्पै दाइको हातमा राख्छिन् ।

आकाश छुने सपना

bagar — Sun, 05 Sep 2010 08:30:41 +0000

“हेर त आकाशमा”

टोलाइरहेको दीपकका आँखा आकाशका उल्काहरुमा धेरैबेरसम्म गाडिएका छन् । झिलीमिली आकाशको आफ्नै गति छ यतिखेर ।

“हब्बलले के खिचिरहेको होला नि यतिबेला ?”

“अँ”

“यतिखेर त मङ्गलकै वरिपरि आँखा लगाइरहेको होला हब्बल१ले पनि नि ?”

“अँ”

विचित्रको उत्सुकता देखिन्छ दीपकको अनुहारमा । कान्ति छाएको अचम्मको उत्सुक मुहार । प्रत्येक साँझ उडिरहेका उल्कासँगै आकाशमा उड्नु उसको जीवनको एउटा अचम्मको रीत बनिसकेको छ ।

“हब्बलनजिकै जान पाए …. वाऽउऽऽ…. जीवनमा कहिल्यै पूरा नहुने सपना भयो यार यो त”

“सबै सपना पूरा हुँदैनन् पनि”

“तैँले पनि त सपना देखेको छस् नि, के पूरा हुँदैन त्यो सपना ?”

(यो त्यतिबेला लेखिएको हो, जतिबेला म पनि मनभरि एउटा सपना सजाएर रमाउँथेँ । अहिले त्यो सपना आधाउधी पूरा भइसक्यो ।)

“हुन पनि सक्छ, नहुन पनि सक्छ । हाम्रो घरको रङ नफेरिएसम्म मेरो सपना कसरी पूरा हुनसक्छ ?

“फेरि साइको हान्न लाग्यो यार यल्ले …..”

दुईभाइ घरको छतमा बसेर तमाससँग बात मारिरहेछौँ । जून नआइसकेको अँध्यारो एउटा रात । आकाशमा स्पेस सेन्टर खोज्दै भाइ एकमन आकाशमा आँखा गाडिरहेछ ।

“ऊऽऽ त्याँ चम्किलो देखिन्छ नि- त्यो भेनस हो”

भर्खरको सिकारुझैं मलाई भाइले ग्रहहरु सिकाउँछ- मर्करी, भेनस, अर्थ, मार्स जुपिटर …. ।

बुझे पनि नबुझेजस्तो गरिदिन्छु म ।

“जान सक्किएला त्याँ ?

“चाहे असम्भव त छैन नि ..।”

(कूल दीपक कूल)

(उसलाई थाहा छैन- संसारमा अनेकन असम्भव चिजहरु छन्, चाहेरमात्र पनि हुँदैन । चन्द्रमामा पुगेको सपना देख्ने मेरो भाइ त्यति माथि आकाशमा उड्न सक्छ, सक्दैन म यसै भन्न सक्दिन । हामी त त्यस्ता झुसिल्कीरा हौँ, जसले आफूलाई हरदम जमिनमा घिसारिरहेको हुन्छ ।)

आठ बजिनसकेको एउटा रात । भाइ अनि म । आकाशका असंख्य ताराहरुमा आफ्नो पृथ्वीको अंश खोज्दै हराइरहेका उत्सुक मनहरु । घरिघरि बादलले हाम्रो दृष्टिको सीमा घटाइदिन्छ । क्षणभरमै चल्ने बतासले बादल छरपष्ट हुन्छ- मानौं हाम्रो खेल बतास र बादलको कृपामा खेलिँदैछ ।

“स्पिरिट र अपुर्चुनिटी कहाँ होलान् ? विचरा ! पृथ्वीमा फर्केर अब कहिल्यै आउँदैनन् । त्यत्रो मंगल ग्रहमा एक्लै के गर्दै होलान् नि, एक्लै !

(उसलाई लाग्छ- निर्जीव स्पिरिट र अपर्चुनिटी ऊजस्तै सपना देख्छन् । विरानो मंगल ग्रहमा एक्लैउक्लै घुम्दा दीपकको मुहारबाट कतिकतिखेर चमक हराउँछ । लाग्छ- ऊ पनि उसैगरी मंगल दर्शनमा जाँदैछ छिट्टै ।)

“तिनीहरुको जे मिसन थियो, त्यही गर्दैछन् नि । टिभी हैर्दैनस् ?”

“त्यैपनि, त्यत्रो अनकन्टार ग्रहमा एक्लै के गर्दै होलान् यार ।”

देख्छु- उत्तानो पल्टिएर आकाशतिर आँखा सोझ्याइरहेछ भाइ । एकैछिनमा बादल लाग्यो आकाशमा ।

“यो बादल पनि मान्छेको सेन्टिमेन्टसँग क्या खेलबाड गर्छ नि ?”

“अँ”

“काऽश…. म त्यै बादल भइदिए….. वाऽउऽऽ …. कसम यार, जिन्दगीभरि आकाशमै घुमिरहन्थेँ स्याटेलाइटजस्तै”

“सपना देख्नु नराम्रो होइन, तर सपना त्यसरी देख् जसरी तैँले त्यसलाई पूरा गर्नसक्छस्..”

“लेनिनले भनेको भुलिस् ? जो मान्छे सपना देख्दैन, त्यो पशु हो । हेर्दै जा, एकदिन एस्ट्रोनोमर बनेरै मर्छु बुझिस् !”

“अँ”

(कूल दीपक कूल)

(हरेकपटक नासाको वेवसाइट चहार्ने भाइको एस्ट्रोनोमर बनेर आकाश चहार्ने सपनालाई म उति महत्व दिन्नँ । मलाई थाहा छ- दाङको एउटा कुनामा बस्ने दीपकको त्यो सपना पूरा गर्ने हैसियत मेरो छैन । खुइलिसकेको मेरो घरको रङ नपोत्दासम्म उसका त्यतिबिघ्न ठूला सपनालाई घुम्टो ओढाउने ल्याकत छैन मसँग ।)

केनेडी स्पेस सेन्टरबाट शटल धुवाँ फाल्दैछ यतिबेला । देख्छु- दीपक शीशाको टोपी लगाएर मलाई हात हल्लाउँदैछ । क्षणभरमै हजारौँ मान्छेहरु हुटिङ गर्छन्- दीपक…..दीपक…. । कराउनेहरु असंख्य नेपाली छन् । नौ, आठ, सात, छ, पाँच, चार, तीन, दुई, एक, जिरो …. । क्षणभरमै स्पेश शटल आकाशतिर सोझिन्छ धुवाँ फाल्दै । देख्छु- दीपक हात हल्लाउँदैछ पृथ्वीतिर । म (उसको दाइ) गमक्क फुलेर भाइको सफलताको कथा लेख्न बस्छु । असङ्ख्यहरुको भीडमा म एक्लो अनेकौँ “बाइट”हरु दिइरहेछु क्यालिफोर्नियाको ठूलो घरमाथि । लाग्यो- यसपालि घरको रङ पोत्छु कसैगरी ।

क्यालिफोर्निया ….दीपक ….अन्तरिक्षयात्री….नेपाली….

मिलनचोकको एउटा कुनामा बसेको मेरो भाइ क्यालिफोर्नियासम्म पुगेर अन्तरीक्षबाट फर्कियो । हेरेँ- गमक्क परेर अझै आकाशतिर आँखा दौडाइरहेछ ।

“त्यसलाई इभिनिङ प्लानेट भन्छन्”

भेनसतिर औँला सोझ्याउँदै मलाई देखायो दीपकले ।

“नाइन्टी वनको पुच्छ्रेतारा बृहस्पतिमा नठोक्किएर पृथ्वीमा ठोक्किएको भए ?! हामी कहाँ हुन्थ्यौँ होला नि यतिबेला ?”

“हाम्रो अस्तित्व नामेट हुन्थ्यो, अरु के ?”

“अमेरिकालाई त मान्नैपर्छ यार । अमेरिका नभैदिएको भए हामी अहिले कहाँ हुन्थ्यौँ हुन्थ्यौँ ।”

“रुस छ नि, किन डराउँछस्”

“रुस पनि प्रोपोगण्डा फैलाउन ओस्ताज छ । अमेरिकालाई घुर्की देखाउन चन्द्रमामा मान्छे पठायौँ भन्ने त्यही रुस त हो नि । रुस भनेको पनि त्यस्तै हो”

(कूल दीपक कूल)

(नामकै कारण रुससँगको सामीप्यता अलि बढी महसुस गर्छु । लेनिन नाम त्यहीँ जन्मिएको हो र मेरा बाले त्यही नाम सापटी लिएर मलाई चिनाइदिए । विलियम सेक्सपियरले ‘नाममा के छ र?’ भनेपनि मलाई मेरो नाम औधी प्यारो लाग्छ किनकिन । आफ्नो नाम प्यारो नलाग्ने को पो होला र ? धत् म ।)

रुसलाई गाली गरेपछि अलिक रिस उठ्नु स्वाभाविक हो । आफ्टर अल- कम्युनिज्मको सुरुवात पनि त त्यहीँबाट भएको हो नि, भलै त्यो इतिहासको एउटा सानो कालखण्डमा फ्याँकिएको होस् ।)

मंगल ग्रहमा अपर्चुनिटी र स्पिरिट खोजिरह्यो दीपक । म भने मेरो घरको खुइलिएको रङ हेर्दै मनैमन एक्लिरहन्छु । एउटा त्यस्तो दिन पनि आउला, जहिले म मेरो घरको रङ फेरुँला ।

“ए वसन्ते ! दीपक.. आओ छिटो .. भात सेलायो”

आमाको यामानको आवाज सुनेर आकाशबाट ओर्लियो दीपक । स्र्वाररर…..ढ्याक्क ।

फिल्म भएको भए फ्ल्यासब्याक हेर्न मजा हुन्थ्यो । रिभर्स सिन- स्र्वाररर…..ढ्याक्क ।

Final Trail to Respond the Ball

bagar — Mon, 17 May 2010 12:54:42 +0000

Bigyan Sharma

Addressing a mass meeting organized on 7 May, a day after withdrawing the indefinite general strike, UCPN (Maoist) Chairman Pushpa Kamal Dahal told the ruling parties that the ball was now in their court and that his party would now be wait to see the response of the government. Dahal had served a two-day ultimatum to the ruling parties to respond to the ‘ball’.

Within the two-day deadline, political parties in the ruling coalition did respond to the ball but the response was not what the Maoists were anticipating. Instead of stepping down, PM Madhav Kumar Nepal asked the Maoists to sit in talks. Now it was the turn of the Maoist to respond to the ball kicked by the ruling parties. The Maoist standing committee meeting held on Sunday traded the response by setting deadline of May 24 for Prime Minister to step down to pave the way for national consensus and conclude peace process. And, we are waiting to see how the government will respond yet another ball thrown by the Maoist in the government’s court.

Maoists called off the indefinite general strike on the sixth day and presented itself as a responsible party. Many speculations were afloat regarding the hasty decision to call off the strike. Some analysts speculated that the strike might have been called off following intense pressure from international community and public, while some guessed that internal negotiation between Maoist and ruling parties might have forced the Maoists to call off the strike. But, this was not the matter alone.

Why Maoist decided to go back from the general strike despite overwhelming presence of party cadres and supporters? As people are saying public pressure, especially the one through peace rally, might not be the sole reason but can be a part of strategy drawn from the popular phrase of Vladimir Lenin ‘one step forward, two steps back’ which was used as the motto in a 1904 revolutionary pamphlet. Maoists may be waiting for an appropriate time following the idea laid down by Lenin that when enemies recollect retaliatory strength, there is not alternative to getting back and getting back is meant to move two steps forward when enemies lose their strength. Otherwise, there might not have been any reason for the standing committee meet to work out next phase of protest under the cover of ‘People’s Movement-III’. Along with this very reason, Maoist might have been compelled to think of yet another series of protest due to its failure in combining ‘urban revolution and rural class struggle’ in ‘people’s movement-III’, lack of the vision to estimate people’s mood and appropriateness of the time and incorrect synthesis of village and city. Maoist ‘movement’ was full of error. Maoist strategy of internalizing the fusion of Lenin’s urban revolt and Mao’s long term people’s war strategy was not practical. The fusion of combining villages in cities wasn’t possible either. This was the reason why city people retaliated country people-dominated ‘people’s movement-III’. Maoist leaders must have learnt from this failure as they have been maintaining that the demonstration was just a rehearsal of their premeditated ‘people’s revolution’.

Nepal’s geo-political situation, diplomatic, economic, social and political distinctiveness and intra-party differences are posing the challenges for emboldening of the Maoist to attain their objective. In the context where they have already entered in parliamentary democratic system, it will be no more than a pipedream of the Maoists to seize the power through so-called ‘people’s revolution’.

For people, Maoist movement had no significance. Every action should have the meaning and genuine reason. So-called movement of the Maoist was just a medium to vent the regret of losing power and to regain it. Discarding the democratic process and toppling the government from the street is never justifiable in democratic society.

With Prime Minister Madhav Kumar Nepal’s government failing to fulfill the mandate of promulgating new constitution within stipulated time and bringing opposition party to consensus and Maoist opting unconstitutional way for gaining power, the country is sliding into a deep crisis. The climax of egoism is glaring as neither of the sides is ready to compromise.

While hailing the Maoist decision to call off the strike, it will be too early to conclude that withdrawal of the strike is an indicator to prove Maoist’s ‘maximum flexibility’. Maoists need to be more responsible. If the consensus will not be reached due to the Maoist single-handed demand of PM’s resignation and formation of Maoist-led government consequently bringing unprecedented political and constitutional disaster after May 28 (deadline for the new constitution), the Maoist party will be one of the shareholders of the historic mistake. After settling May 28 crisis, political parties should not prevent Maoists from leading the government. UCPN (Maoist) is the largest party and it deserves moral ground to lead the government.

Ruling parties have forwarded six issues, including the issue of army integration, disbanding the para-military structure of Young Communist League (YCL) and return of seized property, for the package deal.

Political parties should reach the common minimum understanding for finalizing these issues. But these are procedural issues and its implementation may take long time. So, it will be too late for the ruling parties if they wait for finalizing the implementation of all these issues before they let the Maoists run the national government. In this sense, Maoist Chairman Dahal’s statement — ‘the ball is in ruling parties’ court’ is partially correct.

bigyansharma@gmail.com

(The writer is the Nepal Editor of Europe Ko Nepalipatra publishing from London and Australia)

आऊ, माटो छँदै रोऔँ

bagar — Sun, 21 Jan 2007 12:16:55 +0000

कतिकतिखेर चल्ने हावालाई लामखुट्टेले बेलाबेलामा माथ खुवाइदिन्छ । भुँ…भुँ…भुँ… । बिघ्न तातो मौसममा बिघ्न ताता ‘लामखुट्टे’- साइरन बजाउँदै घरि यता टोक्छन्- घरि उता । छिप्पिनसकेको रात । लू लाग्ने तातो हावामा एकरित्त आनन्दको अनुभूति छैन । ‘जानेबेला भइसक्यो, कतिखेर हो …?’

धेरैबेरदेखि मडारिएको सन्नाटाको ‘सिकञ्जा’ तोड्छिन् भाउजू । जोवन हराइसकेका आँखाको लाली फिर्न नसके पनि मनभरि सपना सजाउन कताकता आनन्द मान्छन् रामुदाइ ।

‘अँ जानुपर्ला, जून पनि त गैसक्यो अब …’
एकछिन न रामुदाइ बोल्छन्, न भाउजू बोल्छिन् । राति खान भनी राखेको ब्रुफिन त्यसै खित्त हाँसिरहेछ । खुट्टाको घाउ सहिनसक्नु गरी चहर्‍याइरहेछ ।
‘बा कत्थेल दान्थौ ?’
‘जानुपर्ला विस्तारै..’
‘बित्तुत ल्याइदे है -….’
‘हुन्छ हुन्छ ल्याइदिम्ला..’ शब्द गनीगनी उत्तर फर्काउँछन् रामुदाइ । एकनजर छोरोमाथि दौडाउँछन्– नाकभरि सिँगान, हातमा स–साना विविरा अनि कञ्चनमा हिजोराति पोलेको घाउ । अबोध छोरो खिस्स हाँसिरहन्छ बेलाबेलामा । राति घाउ दुःखेर उधुमले कराएथ्यो छोरो । विस्कुट ल्याइदिन्छु भनेपछि चूप लाग्यो राति– बिहान त ल्याइदिनै पर्छ । उनी चूपचाप छोरो पढिरहन्छन्– भोलिको देशको कर्णधार घाउले बेहाल छ । छट्पटिएको देशको कर्णधार ! औषधि खान नपाएको कर्णधार वेस्मारी दुख्न थालेपछि आमाको काखमा लुटपुटिन जान्छ । एकटक छोरोमाथि छ आँखा । बोल्न सक्दैनन्, हाँस्न सक्दैनन्– हराइसकेको हाँसो । खुट्टाको घाउ उसैगरी चहर्‍याइरहेछ अझै पनि ।
‘दबाई खाइनौ ?’ भाउजू मौनव्रत तोड्छिन् ।
‘भुल्लेछु’
‘दबाई खान पनि भुल्ने मान्छे त कामका छैनौ’ भाउजु भनिरहे । रामुदाइ सुनिरहे ।
‘काममा जान सक्दिन क्या हो’
‘के खाने हो भरे -’
‘खोलापारि सिस्नो छ, लिएर आइज । म पीठो खोजेर ल्याम्ला ।’ ‘कति दिन चल्छ यसरी ?’ ‘चल्ने बेरसम्म चलाम्, नचले देखाजाला …’एकछिनको वाकयुद्ध । सानो फिष्टेले विस्कुट विस्कुट भनेर उधुमले महाभारत चलाएको छ । किन्न सक्दैनन् । पैसा भए एककिलो पीठो ल्याएर पेट पाल्थे उनी । फिष्टेले त्यो बुझ्दैन– उसलाई त बस् विस्कुट चाहिएको छ– विस्कुट ।पुकार खाएर राता भएका दाँत जोडले घोट्छन् । कुल्ला गर्छन् । फिष्टे कतिखेर हाँस्छ, कतिखेर रुन्छ । विस्कुट खाने लालसाले रातिदेखि उधुमले उफ्रिएको छ । कन्चटको घाउ उसका लागि केही हैन– मानौ ऊ जंगलको सिंह हो– अरु सबै इतर । उसले भोलि देश बनाउँछ । समय बेफ्वाँकले हाँस्यो । धिपधिप टुकीको धिपधिप उज्यालो । रामुदाइ । भाउजू । फिष्टे । र, नअघाएका लामखुट्टे । भित्तामा ३ वर्षघिको क्यालेण्डरले पनि उनीहरुलाई हेदै गिज्याउँदै गर्छ । खोलापारिबाट ल्याएको सिस्नो भक्भक उम्लन्छ, यता पीठोको जोहो गर्न नसकेकोले भाउजू अघिदेखि नै फत्फताइरहेकी छन् । ‘सधैं यस्तै अनिकालमा बाँच्ने हो ?’रकेटलञ्चरभन्दा छिटो शब्दबाणले सोझै रामुदाइलाई ताक्छ ।’मागेर ल्याउन सकिनौ ?”माग्न इमानले दिन्न फिष्टेकी आमा….’घाउ सुम्सुम्याउँछन् । ब्रुफिन खाएपछि अलि बिसेक भएको छ घाउ ।
घुँ … घुँ …. घुँ …. घुँ । लामखुट्टेको साम्राज्य अद्यापि छ ।

‘पट्टीसट्टी लाएर बिहानै जाऊ तिमी सक्दैनौ भने मै जान्छु भारी बोक्न…’

बढी सुन्न सक्दैनन् । नखाएरै सिस्नोले पोल्यो रामुदाइलाई । फिष्टे पनि घरिघरि च्याँच्याँ गरिरहन्छ ।

‘भोलि त जान्छु जान्छु’

‘कहिले आउँछ भोलि ?’

‘आउँछ लोकी आउँछ– गरीबको भोलि पनि आउँछ ।’

‘जुनी बितिसक्यो भोलि कहिले नआएको ….’

सुनिरहन्छन् । गमिरहन्छन् । भाउजूले नदेख्ने गरी आँखाबाट शीत र्झछन् तप्प … तप्प … । घाउभन्दा उधुमले मन दुख्यो । देशको कर्णधार र कर्णधारकी जननी आधा पेटमै रातसँग पैठेजोरी खेलिरहेछन् । एकबार आफैले आफैलाई पढ्छन्– अनिकालमै जीवन गयो, अब त ट्रयाकसुट फेर्नुपर्छ मैले, अब त फिष्टेलाई कखरा सिकाउनुपर्छ मैले …. । यावत । मनमै बिलाए सपना । भाउजूको च्यातिएको चोलो पनि खित्त हाँस्यो ।

(आऊ एकपटक आफ्नो लागि रोऔं । … केबल आँखा फट्टाएर हेरिरहन्छौं । …. हामी खुबै रोऔं । शीरफूल झारिएका मनहरु । यसपालि धित मरुञ्जेल रोऔं । रोऔं आफ्नो लागि, देशको लागि, जनताको लागि र नेपालीको लागि अनि भोलिको लागि । रोऔं भककानिएर ताकि हाम्रो आँसुको बाढीले बगाओस् यो सिंगो रात । आओस् एउटा सुन्दर दिन । नरोएर कहाँ के भएको छ र – माटो नै रहेन भने कहाँ खसाल्ने आँसु । आऊ– आफ्नो माटो छँदै रोऔं …….।तसलिमा नसरिनसँग सापटी मागेथे– नवीन विभाषले । म नवीन विभाषसँग सापटी माग्दै एक अनुच्छेद रोइदिन्छु । एकझल्को अनिकालका रामुदाइको नाममा । एक झल्को कर्णधारको नाममा । अनि एकझल्को भाउजूको नाममा । )

‘मनको घाउ निको हुँदैन कहिल्यै”हुन्छ रामुदाइ हुन्छ… एकबार निको हुन्छ तिम्रो मनको घाउ …’ ड्रामाटिक मोनोलग ।

यस्तै मोनोलगमा म पनि गम्छु एकबार ।

‘अनि भारीको के छ त खबर ?’

‘उस्तै हो, खुट्टा चले भारी पनि बोक्छु …’

‘तिमीजस्तै थला परेको छ देश, देश कहिले बोक्छौ ?’

आदर्शका कुरा हुन् तर आदर्श होइन ।

‘सकुँला देश बोक्न ?’

‘आफ्नो माटो छउञ्जेल सक्छौ बोक्न…’

‘खै कहाँ छ मेरो माटो -’

‘यै हो तिम्रो माटो र यै हो तिम्रो घर …’ बगरतिर इङ्गति गर्छु …

‘त्यै माटो पनि मेरो छैन ऐले’

‘हुन्छ, एकबार अवश्य हुन्छ रामुदाइ । बस् तिमी सुन्दर सपना देख्दै जाऊ, सुन्दर घर बन्छ बन्छ ।’

उस्तै उम्सो गरिरहेछ । रामुदाइका कथा ‘कलमको सुपो’मा निफन्दै जान्छु । अलिअलि चल्ने पंखाको हावाले अहँ लामखुट्टेको साम्राज्य भत्काउन सक्दैन । तैपनि लाली हराएका रामुदाइको जीवनमा कालो बादलको साम्राज्य फैलन दिन्न । आऊ रामुदाइ…… हाम्रो माटो छँदै रोऔं बेस्मारी ……।

रङबिनाका जीवनहरु

bagar — Sun, 26 Nov 2006 10:55:43 +0000

टिरङ……टिरिङ………टिरिङ‘हलो’

‘हजुर …….. ए हुन्छ ल’

‘ए……. दर्ुगा….. फोन छ…..’

घण्टी बज्नुअघि र पछि एकतमासको फरक छ परिवेशमा । ..अघि जुरुक्क उठ्छु… पछि थचक्क बस्छु । यसपालि पनि बजेन घण्टी- मेरो लागि …. ।

‘रोल्पा जानर्ुपर्छ अब त, यता बसेर हुने छाँटकाँट देखिन्न ….’ एकछिनको अन्तरालपछि सुस्तरी बोल्छन्- रामुदाइ ।

-यी अर्का रामुदाइ हुन्- रामचन्द्र श्रेष्ठ, मेरो नजरका एउटा शालीन कलाकार । अरुले के सोंच्छन्- थाहा छैन)

‘तपाइँको आर्ट सुन्दर छ, सुन्दर आर्ट कोर्नूस्- त्यसैमा जीवन फल्छ…’

‘पत्याउनै छाडे, यस्ताले पनि के बनाउँछ भन्दै हृयाप्याजस्तो गर्छन् यता, विरक्तै लाग्छ’

‘संर्घष्ा भनेको त्यही त हो, दिन त कमिलाको पनि आउँछ, हामी त मान्छे हौं अझ …..’

जोडले बोल्छु -कान अलि कम सुन्छन् रामुदाइ)

‘हुन्न, सकिन्न बस्न । यता थोरै काम छ, भ्याएर जान्छु, जान्छु’

खुइलिसकेको तालु टलक्क टल्किन्छ घाममा । झोलामा बनाइसकेका चित्रहरु एकएक चाँजिएका छन् । राता, पहेंला, हरिया….. अनौठो रंगीन जीवन छ झोलाभित्र । जीवन त्यति रंगीन पनि हुन्छ कलामा । हप्तौं लगाएर बनाएका रंगीन चित्र देखाउँछन् झोलाभित्रबाट- ‘हाम्रो जीवन यस्तो रंगीन हुन सक्दैन कहिल्यै ।’ झोलाबाहिर निन्याउरो मुख लगाएका उही रामुदाइ चुक्चुकाइरहेछन् ।

टिरङ……टिरिङ………टिरिङ

झसंग हुन्छु । बोलिरहेका रामुदाइ के बोलिरहेछन्- पत्तो पाउँदिन क्षणभर ।

‘हलो’

‘हजुर ……..’

अघि र पछिको रीत फेरि दोहोरिन्छ अफिसमा । टिरिङ …. टिरिङ ….. । बसिरहेको मन जुरुक्क उठ्छ । ढोका उघार्छु । -सोंच्छु- यसपालि त आयो नै) ।

‘आयो -’

‘काँ …. त्रि्रो हैन, शंकर दाइलाई बोलाइदेऊ न’

-सोंच्छु- गिज्याइरहेको दर्ुगाको नाकमा जोडले हान्दिउँ । फेरि सोंच्छु- उसको नाक भाँचे उसको काम पनि मैले नै गर्नुपर्छ, भो छाडिदिउँ….)

खिसिक्क हाँस्छु -देख्छन् सबै) ।

‘ए….. शंकरदाइ…….. फोन छ’

गजक्क परेर शंकर दाइ फोन उठाउँछन् । झनक्क हुन्छु क्षणभर । मस्किदै चश्मा मिलाउँछन् शंकरदाइ । लाग्छ- उनी मलाई गिज्याइरहेछन् ।

‘हलो…… हजुर’

-मलाई पनि उनीजस्तै हलो… गर्ने मन छ एकबार । एकबार उसैगरी मसक्क मस्किन मन छ मलाई पनि)

म पनि मस्किन थाले छेउँमा बसेका रामुदाइको कथा सुन्छ कसले -

वरिपरि हर्ेर्छर्ुुरामुदाइ -उनको आर्टले मेरो मन छोएको छ) आफ्नो आर्टको विषय खोज्दै कल्पिरहेछन् एकनासले । झोलाभित्रको उही रंगीन चित्र सोंच्छु- उनको जीवन पनि यस्तै रंगीन कहिले हु्रन्छ – उनका हातले अर्काको जीवन कोर्छ मात्रै -

‘आफू एक्लै भए त हुन्थ्यो, तिनी दर्ुइटा छोरालाई कसरी पाल्ने – उफ्….. जीवन जीउन साह्रै गाह्रो छ ….’

-बुझ्छु- जीवन त्योभन्दा पनि गाह्रो छ)

जीवनका कभर निकाल्छन् । एक…दर्ुइ….तीन…. ।

‘यत्ति बनाएर जीवन चल्छ र -’

-म भन्न सक्दिन- चल्छ पनि, चल्दैन पनि)

‘जीवन पनि त कला हो नि । तपाइँले त जीवनलाई बुझ्नुभएको छ । सुन्दर जीवन त तपाइँकै हातमा छ ।’

बुझेजस्तो गर्छन् । उनलाई पनि थाहा छ, मलाई पनि थाहा छ- महिनामा ४ वटा पेन्टिङले मात्रै उनलाई खान पुग्दैन । त्योभन्दा बेसी उनले कोर्नुपर्छ- जीवन फर्ेन ।

‘तर कसले बुझ्छ र आर्टको महत्व यहाँ – पैलापैला त युगबोधले पनि चित्र छाप्दिन्थ्यो, ऐले त त्यो पनि छैन….’

-उनले युगबोधमा चित्र छपाउँदा म भर्खर पत्रिकामा बामे र्सर्दै थिएँ । उतिबेलादेखि उनी उस्तै छन् अहिलेसम्म- निन्याउरो तर सुन्दर सपना आँखाभरि)

‘कलाकारको सबैभन्दा ठूलो धन त उसको सिर्जना हो । यो मानेमा तपाइँ त धेरै धनी हुनुहुन्छ सिर्जनाको…. धनसम्पत्ति त आज छन्, भोलि छैनन्….’

-यो पनि थाहा छ- यस्ता कुरा शब्दमा राम्रा छन्, जीवन त्योभन्दा पनि गाह्रो छ)

टिरङ……टिरिङ………टिरिङ

रामुदाइले बुझिसके- घण्टी बजे कुरा मेट्नर्ुपर्छ क्षणभर । -सरी है …-!)

टिरङ……टिरिङ………टिरिङ

-लाग्छ यसपालि मेरैलागि हो- टिरङ……टिरिङ………टिरिङ)

दौड्दै न्यूज डेस्क पुग्छु । दर्ुगा अघिदेखि मस्किरहेछ ।

इशारामै सोध्छु- इशारामै टाउको हल्लाउँछ दर्ुगाले ।

‘शंकर दाइ……… भाउजूको फोन छ ……….’

-एकतमासले फोन उठाएको हर्ेर्छर्ुुरिसैरिस)

रिस उठ्नु स्वाभाविक हुनसक्छ शायद । लाग्छ- म पनि उनै शंकरदाइ हुन पाउँ एकछिन ।

‘के भो टाउकामा -’

‘ढोका खोल्दा लाग्यो’

-धेरै बेरसम्म दुखिरहृयो टाउको)

‘कसैको फोन आउँदैछ र -’

नचाहेरै सोधेजस्तो लाग्यो-

‘हैन काम थ्यो, त्यसैले’

पत्याएनन् -नपत्याए केही छैन)

‘अनि कैले लाग्ने हो तो रोल्पातिर -’

‘हेरम्….. एकदर्ुइटा चित्र बनाएर दिनुपर्ने छ…. सकेपछि जानुपर्ला ….’

-तिमी नजाऊ रामुदाइ, यहाँ त्रि्रै खाँचो छ । हराइसकेको संवेदना तिमीबाहेक अरु कसले बुझ्छ र यहाँ -!)

तर जानर्ुपर्छ उनलाई ।

-अब त क्यानभास किन्ने पैसा पनि छैन- भनिरहन्छन् रामुदाइ, सुनिरहन्छु म)

‘तपाइँको रामुदाइको कथा एब्स्टूयाक्ट छ, मलाई पनि लेखुँलेखुँ लाग्यो त त्यस्तै….’

-त्यो पनि तिमै कथा हो रामुदाइ)

‘म रामुदाइका कथा लेख्छु- तपाइँ रामुदाइका चित्र कोर्नुुस् । संवेदना हराएका जीवनमा रंगीन क्यानभास सजाउँ हामी’

-तर हाम्रो जीवन फेरिन्न- यस्तै हौं हामी, घस्रिरहेका झुसिल्कीरा)

टिरङ……टिरिङ………टिरिङ

-घण्टी बजिरहन्छ अनवरत । लागिरहन्छ- यसपालि त मेरै हो त्यो टिरिङ…..टिरिङ……)

हत्तपत्त उठाउँछु फोन ।

‘हजुर…….कस्लाई खोज्नुभएको -’

‘हलो हजुर…….. एउटा विज्ञापन छपाउन थ्यो……’

‘एकछिन् है ……..’

‘शंकरदाइ………. विज्ञापन आयो…….!’

-थामिनसक्नुको रिस उठ्छ मनमा फेरि । पैसा आउने लालसाले गजक्क परेका शंकरदाइ मलाई उसैगरी गिज्याउँछन् फेरि)

तर त्योभन्दा पनि बेग्लै परिवेश छ भित्र- निन्याउरा रामुदाइलाई एकबार धाप मार्छर्ुु’कमल पनि हिलोमा फुल्छ- हामी पनि त्यै हिलोबाट फुल्नर्ुपर्छ अब ।

नोभेम्बर २८, २००५

निमेषभरको एउटा हाँसो

bagar — Mon, 03 Jul 2006 10:09:42 +0000

धेरै दिनपछि आज भाउजू हाँसिन् । धेरै भइसक्यो भाउजूको हाँसो हराइसकेको । लाग्छ- संसारबाट हाँसो हराइसक्यो उहिल्यै । मुजा पर्न लागिसकेका गालाका डिलमा धेरै दिनपछि हाँसोले स्वागत पायो । खेलावारिको कटेरामा त्यो हाँसो कति टिक्छ, यसै भन्न सकिन्न । तर, हाँसो क्रमशः ट्वाकट्वाकसँगै हरायो ।‘ए लोकी ! रामे कता गए -’परैबाट ट्युरीले एकबार हाँक हालिन् ।भाउजूलाई कहिल्यै लागेन- ट्युरी उनीसँग बोलोस् । तीजको दिनदेखि किनकिन विरक्तै लागेर उनले सरापेथिन ट्युरीलाई । आज एकबार फेरि ट्युरीले उनको स्वाभिमानमाथि फालो अड्काई । ट्युरी पनि लोकी भाउजूजस्तै हो- सपना सँगाल्ने मनभरि । उसका स्वामी पनि रामुदाइजस्तै जीवन जीउँछन् । बिहान-दिउँसो-साँझ ट्वाकट्वाक, ट्वाकट्वाक अनि ट्वाकट्वाक । तरपनि ट्युरी उनका लागि वर्गीय दुश्मन हो जसले हरेक पल उनको स्वाभिमानमाथि औलो ठड्याइरहन्छे ।तर परिस्थिति दुबैको अनुकूल छैन ।

भन्छन्- यसपालि पनि तेल बढ्यो रे !

तेलले आकाशमा उड्ने जहाजलाई पनि उछिन्यो रे !

कसरी हाँस्न सक्छन् लोकी भाउजू, ट्युरी र रामुदाइहरु यतिबेला -

कसरी सपना देख्छन् सुन्दर जीवनको यतिबेला -

तर पनि आज हाँसिन् भाउजू ।

हुनसक्छ उनका खसम फर्किए ।

हुनसक्छ उनको छोरो पास भयो जाँचमा ।

हुनसक्छ ट्युरीको ढुंगा बिकेन ।

या हुनसक्छ- हृवात्तै घट्यो तेल ।

उत्तर फर्काउनु छ उनलाई ट्युरीतिर ।

‘मलै के था काँ गए – भनेर गा हुन् र -’

‘आफ्ना बुडा कता गए, त्यत्ति पनि था हुन्न के हो -’

‘छैन तो के गरम् -’

दुबैको घम्साघम्सी पर्ला झैं भयो निमेषभरमै ।

ट्युरीलाई थाहा छ- रामुदाइ कता गएका हुन् । उसलाई थाहा छैन रामुदाइ किन गए र के गर्दैछन् ऐले ।

हुनसक्छ चाल नपाएको होस् ।

तर यससँग भाउजूको कुनै सरोकार छैन ।

भाउजूलाई थाहा छ- रामुदाइ देश बनाउन निस्केका छन् आन्दोलनमा ।

आन्दोलन कस्तो छ, न भाउजूलाई थाहा छ, न फिष्टेलाई । न ट्युरीलाई थाहा छ, न ट्युरीका खसम भन्न सक्छन् रामुदाइ के गर्दैछन् यतिबेला ।

उनी त बस समयसँग लड्दैछन् यतिबेला, जो जेसुकै भनून् ।

तर भाउजू बिहानै हाँसिन् ।

कारण आज फिष्टेले मार्कसिट ल्याएको छ स्कूलबाट ।

मार्कसिट- जसमा फिष्टेेसँगै उसका बाउ र आमाको भविष्य पनि कताकता झल्किरहेछ ।

अलिक दिन भयो रामुदाइ गएको । गएदेखि खबर आएको छैन । अघिल्लोपालि हराउँदा बेस्मारी एक्लिएकी भाउजूलाई यो प्रहर त्योभन्दा पनि गह्रौं लाग्छ । हुनसक्छ- उनका खसम फर्किदा धेरै सन्तुर ल्याएर फर्कियून् । हुनसक्छ फर्किदा झोलाभरि फिष्टेका किताब ल्याइदियून् । तर पनि गौण लाग्छन् ती सबै यतिबेला भाउजूलाई-

उनलाई चाहिएको चिज ऐले यहाँ छैन ।

छैनन् रामुदाइ उनीसामु ।

सुनिदैन बगरवारि- ट्वाकट्वाक, ट्वाकट्वाक र ट्वाकट्वाक ।

खसम नभए त्यो पनि विरक्त लाग्छ भाउजूलाई । खोलावारि ढुंगाको चाङ नदेख्दा राम्ररी नसुत्ने भाउजूलाई आज पनि राम्ररी निद लाग्दैन । आज ढुंगा कताकता गौण लागे- उनलाई त बस् उनै रामुदाइ चाहिएको छ- जसले हरेक पल, हरेक क्षण उनलाई माया गरिरहन्छ ।

तर देशको रेखा कोर्न हिडेका रामुदाइ फर्किएका छैनन्- ऐलेसम्म ।

छोराको मार्कसिट हर्ेन उनी सक्दिनन् ।

फिष्टेले भनेको बुझेरै उनी बिहान हाँसेकी हुन् ।

-हाँस्नु पनि एउटा जीवन हो)

‘बा त आउनुपर्ने हो नि आमा -’

शून्यबाट झार्‍यो फिष्टेले आमालाई ।

‘आउनुपर्ने त हो तर किन आएनन अझै – गाको पनि ३ दिन हुन लाग्यो’

वरिपरि आमा छोराबाहेक अरु बोलेको सुनिदैन । खोला एकनासले सुसाइरहेछ- आफ्नै गति र आफ्नै जीवन छ खोलाको । खोला तरेर हिड्नेहरु हिडिरहेछन् बिहानैदेखि । पुण्य कमाउन मन्दिर जानेहरु पनि गएकोगई छन् । बिहेको लगनगाँठो कस्न जानेहरुको पनि कमी छैन त्यो बाटोमा । बाटो एउटा छ- जहाँ हरेक जीवनहरु आफ्नो जीवनको रेखा कोर्छन् । त्यस्तै रेखा कोर्छ एउटा जोडी बगरवारि- ट्वाकट्वाक ट्वाकट्वाकसँगै ।

तर जोडीबाट एउटा पात्र तीनदिनदेखि छैन वरिपरि ।

त्यसैले हुनसक्छ जोडीको अर्को पात्रले हाँस्न भुलिसक्यो ।

-दर्ुइ पात्रको मायाको बखान गर्न यो लेखिएको होइन)

तर पनि हाँस्यो एउटा पात्र आज ।

हाँस्यो- खुलेर हाँस्यो- छोराको लागि ।

-हाँस्नु पनि एउटा जीवन हो)

उभिदिन्छु म पनि एकदिन

सडक, सुनसान मान्छेहरु ।अनि, सुनसान मन ।सुनसान र शून्य समयमा सिल्करुटले गति दिइरहेथे उतिबेला- गीतसँगै ।

र, म पनि उसैगरी शून्य भएछु- गीतसँगै ।

सडकमा मान्छेको हुल बिहानैदेखि कम छ । रातभर ढ्याङ ढ्याङ्ले बिथोलेका मनलाई बिहानको सिरेटोले पट्याइरहेथ्यो- क्रमैसँग । जसरी बिहान आमाले ओच्छ्यान मिलाउँछिन् मेरो घरमा ।

र, म गुजुल्टिरहेको हुन्छु सिरकभित्र । उसैगरी बिहानले समय पट्याइरहृयो क्रमैसँग ।

‘बुवा खै नि -’ ‘उतै जानुभा’छ’ भाइको इशारा बुझ्छु म -उतै याने बालमन्दिरतिर)

‘कतिखेर -’

‘अग्गिनै हो’ -रातभर कफर््र्यू सुस्ताएको छैन । बालमन्दिरतिर नजाऊ भन्दै पारिकाले रातभर कप\mर्यू बजाइरहेथे । हिजो मन्त्रीको भाषण सुनेर हच्किएकी मेरी आमालाई हर्ेर्छर्ुुलाग्छ- कान्ति उहिल्यै हराइसक्यो अनुहारबाट । भाउँ दिउँसै कफर््र्यू बजाउने हुन् कि – म सान्त्वना दिन्न आमालाई- यत्ति बलिदानी त दिनर्ैपर्छ आमाले) भाइ अझै पनि सिल्करुट पछ्याइरहेछ- स्पिकरमा ।‘दिउँसै कफर््र्यू लाउने भन्याछन् रे ! क्यै था’पाइस् -’-आमालाई लाग्छ- मैले सबै बुझेको छु र कफर््र्यू लाउनेले मलाई आएर भन्छन् पहिले)

‘लाए के भो र – ननिस्किए त भैहाल्यो नि’

‘हर्ेर्दैनस् बाउ ब्यानैदेखि नेता बन्न गाको – कहीं नभाको जात्रा……’ -म उनलाई कन्भिन्स गर्न सक्दिन- डराउँछु उनले नै मलाई कन्भिन्स गरिरहेछिन्)

‘कार्ड राख्याछस् -’

‘छ’

– – –

दिउँसो १२.३० बजे ।भाइ सिल्करुटबाट उक्लिएर एम.एल.टी.आर. सम्म आइपुगेको छ ।र, म सुतिरहेछु पलङमा ।

…….. ‘बसन्ते ˜˜ सुनिस् ˜˜-’ ‘के ˜’ आत्तिएँ म । ‘पड्क्यो …….’‘काँ -’‘कुन्नि, हिँत्तिनैस्तो लाग्छ’

र, फेरि उस्तै शून्य । र, फेरि उस्तै सुनसान ।

-पड्किएको सुन्नुमा कुनै नवीनता छैन । राति युगबोधमा छँदादेखि दिउँसो घरसम्मको यात्रामा धेरै पड्किएथे । लाग्छ- हाम्रो जीवन यस्तै ड्याङड्याङले तय गरिरहेछ हरपल, हरक्षण)

एकतारे -! नगरकोटे -! या हुन् कुनै बाबुरामहरु – -एम सिक्सटिन बोक्ने नगरकोटेहरुले टि्रगरबाहेक अर्थोक देख्दैनन्- बुझेको छु । कसरी भनुँ यी हाम्रा दाजु हुन् या हुन् भाइ ? मैले मेरो भाइलाई त्यसरी नै खारामा जलाउनसक्छु ? मैले मेरा दाइलाई उसरी नै नगरकोटमा ढाल्नसक्छु ? सक्दिन र त फरक छ- नगरकोटे र ‘म’मा)हस्याङफस्याङ गर्दै घरअघिबाटै दौडिए कोही कोही । र, पछिपछि देखें- बा पनि उसैगरी दौडिरहेछन् घरतिर ।‘बाँच्च्यो…..!˜˜ ‘उमेश …..˜˜’ ‘के भो र -’ -आमा बाभन्दा पनि बढी आत्तिरहेछिन्) ‘सङ्गै थिम् ….. ड्यामड्याम पड्क्यो ……. उमेश र धर्नाका एकजना गिरी ढले…….. ‘ -बाले सुनाइरहे- हामी सुनिरहृयौं । नगरकोटेहरुको तस्वीर मनभरि आइरहृयो- झ्याप्प, झ्याप्प, झ्याप्प…) उनै नगरकोटेहरु जो नालापानीमा ढलेको पढ्दा हाम्रा आँखा रसाउँथे । उनै नगरकोटेहरु जो मंसिर ८ गते ढल्दा हाम्रा आमाहरु हुँक्क गर्थे ।र, आज उनै नगरकोटेहरुले नालापानी लडिरहेछन्- आमाको छातीमाथि । अब नगरकोटे ढल्दा मेरी आमाहरु हुँक्क गर्दिनन् । पाल्पामा नगरकोटे ढल्दा घोराहीमा मेरी आमाहरु जीब्रो टोक्दैनन् ।-सुन्छु राति रेडियोले मेरा बाहरुलाई बन्दुक भिराइदिरहेछ । रेडियो भनिरहन्छ- उही….. ।

लाग्छ- एकबार मेरा बाहरुले भिरेका ‘बन्दुक’ लिएर मै जाउँ युद्धमोर्चामा र भन्दिउँ थापालाई- छोराहरु अझै जीउँदै छौं मोर्चामा- अब उमेश थापा बन्ने पालो त्रि्रो हो….।

‘शहीद’ बन्ने अबोध मनहरु न बोले, न एम सिक्सटिन उठाए बालमन्दिरअघि । म त बोल्नसक्छु नि नगरकोटेअघि, म त उभिनसक्छु नि बालमन्दिरअघि ।) र, उभिन्छु पनि एकदिन । उमेशको रगत अझै आलो छ

नीलो भ्यान र एकतारेहरु

bagar — Fri, 30 Jun 2006 11:42:09 +0000

‘यिनै हुन्, हाल् यिन्लाई…..’अचानक कम्ब्याट डूेसवालाले हामीतिर औंला सोझ्याउँदा मनमा ढ्यांग्रो ठोक्नु स्वाभाविक थियो हाम्रा लागि । अलिक मात्तिएजस्तो, अलिक आत्तिएजस्तो कम्ब्याटवालाले मलाई फर्सर्ीीैं उठायो- जुरुक्क । भिनाजु अलिक गह्रौं थिए- लतारे उनलाई । ‘के भो के भो…..’ होटलवाला साहुजी अक्कनबक्क सोध्दैथिए । त्यतिबेलासम्म यामानका भिनाजु र यत्रैको फिष्टे -म) नीलो भ्यानको टिकट लिइसकेथ्यौं ।सानामा सुन्थें र डराउँथे- ‘पुलिसले लैजाला, चूप लाग् …..।’

ऐले त लगिसक्यो कम्ब्याटवालाले ।

‘घर काँ हो तेरो -’

त्यति ठाडो स्वरको सामना गरेको थिइन मैले । बुवाआमाले गाली गर्दा- अर्कै अर्कै हुन्थ्यो, पीर लाग्दैनथ्यो -लागे रुन्थें) । यतिबेला त बाआमाभन्दा पनि भयङ्कर हजुरबाहरुले प्रश्न सोधिरहेछन् ।

‘दाङ्’

‘अर्घर्ााँची’

पहिलो स्वर मेरो थियो, दोस्रो भिनाजुको । यामानका भए पनि भिनाजु मभन्दा बढी काँपिरहेथे ।

‘दा……˜….ङ’एकतारे कम्ब्याटवाला यसरी बोल्यो- मानौ दाङसँग उसको पुख्र्यौली दुश्मनी छ- कताकता हेपेजस्तो, कताकता घिनाएजस्तो । सम्झें- रोल्पा वा रुकुम भनेको भए -! -आबर्ुइ˜…….)’के गर्न आइस् -’-बढाइचढाइ छैन- यस्तै बोल्थ्यो कम्ब्याटवाला हामीसँग)कताकता हीनताबोध हुन्थ्यो- दङाली हुनुमा ।-तैपनि मेरो दाङ नै मलाई प्यारो छ काठमाडौंमा)

‘पढ्न’

सुस्तरी बोलें । -बोलें कि बोलिन- त्यो पनि थाहा पाइन)

‘दाङमा पढ्ने ठाउँ छैन -’

-हेपिरहृयो दङालीलाई)

मुन्टो हल्लाएँ- -छ)

‘किन आइस् त हृयाँ -’

‘पढ्न…..’

त्यसपछि चुप ।

-धन्न नाम सोधेन । सोधेको भए त्यहीं किलोशेरा टु हुन्थ्यो)

‘तँ किन आइस् -’

भिनाजुलाई तँ भनेर बोलाएपछि अनौठो कम्पन छुट्यो मनमा ।

-भिनाजु अलि जंगी छन्- जंगिएरै बोले)

‘घुम्न नि, अरु के…..’

एकतारे कम्ब्याटवालाले हात चलाएको देखिन- हातको असर भिनाजुको ओठबाट चोयो- रातो रातो ।

-एकमन सोंचे- त्यसको हातबाट दर्ुइनाले तानेर बजाइदिउँ ड्याम्म । सोंचेको मात्रै)

‘बढ्ता बोल्छस् – अब हर्ेर्दै जा के हुन्छ ….’

धम्की दियो एकतारेले । धम्कीसँगै मेरो मन पनि मंसिर ८ जस्तै पड्किन थाल्यो भित्रभित्रै-

ड्याम…..ड्याम…….ड्याम ।

-राम्रो बोल्न सक्दैनन् यिनीहरु – राम्रो बोल्दा इगो त जान्न नि !)

सोच्नुभन्दा अरु केही गर्न सक्दिन ।

‘सवारी कस्तो हुन्छ, बुझ्याछैनस् – हिरो बन्न खोज्ने तँलाई -’

-हिरो बन्न खोज्यो को – म – ए भिनाजुलाई भन्यो शायद)

भिनाजुको ओठबाट रगत चुहिरहेकै थियो । भिनाजुले मलाई, मैले भिनाजुलाई, कसैले कसैलाई हेरेनौं, लाजले)

एकतारले अघिदेखि मलाई घुरिरहेथ्यो । अर्घर्ााँची भनेकोले हुनसक्छ भिनाजुलाई उति केयर गरेन उसले । म हुँ- दाङको । दाङको नाम सुन्दा अर्कै गर्छन् एकतारे, दर्ुइतारे, डबल क्रसवालाहरु ।

गाडी थापाथली, त्रिपुरेश्वर, टेकु ओहोरदोहोर गरिरहृयो । वाकिटकीमा के के कुराकानी हुन्छ, हामी पत्तो पाउँदैनौ । एकतारेले भनेको बुझ्छौं- दर्ुइजनालाई पक्रेका छौं, उतै -कालिमाटी पोष्ट) मा गएर थाहा हुन्छ ….।

-त्यसपछि मेरो अनुहार हर्ेनलायकको हुँदैन)

‘सवारीको बेला गोली ठोक्ने आदेश हुन्छ थाहा छ तिमेरुलाई -’

‘अहँ’

-दायाँवायाँ मुन्टो हल्लाउँछौं हामीहरु)

जीवनमा पहिलोपल्ट त्यसरी लज्जाबोध गरिरहेथ्यौं हामीहरु । सवारी सुनेका थियौं- देखेका थिएनौं । आज देख्यौं- राजाको सवारी यस्तो हुन्छ । नीलो गाडी, त्रिपुरेश्वर, टेकु, कालीमाटी, फेरि टेकु, थापाथली…. । राजाको सवारी नीलो गाडीबाट मज्जाले देख्यौं- कालै न कालो, पसिनै पसिना, खडेरी लागेको ओठ ……..। यस्तै……यस्तै……..।

-राजाको सवारीमा परेवा पनि उड्न पाउँदैन- बुझेको यही हो)

एकतारे बोलिरहृयो-

‘आज तिमेरुको बिहे देखाउँछौं, कालीमाटी त पुग्न देओ’

-कालीमाटीमा प्रहरी चौकी छ- एकतारेहरुको प्याउटे कालीमाटी)

-उनीहरुले जे सोध्छन्- त्यही उत्तर दिनर्ुपर्छ, अरु बोल्नलाई त मन्त्रालयबाट सिफारिस लिएर आउनर्ुपर्छ)

भिनाजु घोप्टे मुन्टो लगाएर तल हेरिरहेछन्, म यताउति हर्ेर्छर्ुुथापाथलीमै घुमाइरहेछ नीलो गाडीले ।

-सवारीमा जनताले यत्तिको सास्ती भोग्नर्ुपर्छ- आजै बुझ्यौं)

-हामीले चिया खाइरहेको होटलबाट हामीलाई गाडीमा हालेको देख्नेहरुको अनुहारमा कुनै किसिमको ग्लानी छैन, ङच्िच हाँसिरहेथे उनीहरु । सायद उनीहरुले पनि सवारी बुझिसकेका हुनर्ुपर्छ । हामी त दङाली र अर्घर्ााँचेली….. कहाँबाट सवारी बुझ्नु हामीले -)

एकघण्टाको ‘पेट्रोलिङ’ पछि सुनिरहेको कालीमाटी पुर्‍यायो नीलो गाडीले । भिनाजु र मेरो कठालो समातेर ओराल्यो हवल्दारले । त्यसरी बलजफ्ती हुत्याइनु मेरो लागि पहिलो थियो, सायद भिनाजुका लागि पनि ।

खुकुरी क्रसवालाले भित्र सोधपुछ शुरु गर्‍यो ।

‘नाम के हो -’

‘लेनिन बञ्जाडे’

नाम सुनेर एकमन मलाई पढ्यो क्रसवालाले ।

‘घर कहाँ हो -’

‘दाङ’

उनै क्वेस्चनहरु यहाँपनि ।

‘लक्ष्मण के.सी.’

‘अर्घर्ााँची’

‘घुम्न’

‘सवारी थाहा छ कस्तो हुन्छ -’

क्रसवाला अलि नम्र भएको महसुस भयो हामीलाई ।

‘आज देख्यौं’

‘हाम्रो जागिरको सवाल हुन्छ यस्तोबेलामा, थाहा नभएको भए किन हिंडेको -’

‘हामी हिंडेका थिएनौं, होटलमा चिया खाइरहेका थियौं । हिड्नेहरु त अरु हुन्, उहाँहरुले हामीलाई त्यत्तिकै उठाउनुभएको हो ।’

क्रसवाला नम्र भएको फाइदा उठाएँ मैले र औंला देखाएँ एकतारेतिर ।

-सोचें- रोल्पा, रुकुमतिर पनि यस्तै हुन्थ्यो होला, किलोशेरा टु, रोमियो…..)

‘परिचयपत्र छ -’

‘नेपाल पत्रकार महासंघ, जिल्ला शाखा दाङ’

-फेरि हेर्‍यो क्रसवालाले नपत्याएरै)

‘अबदेखि सवारीमा ख्याल गर्नुहोला..’

-तपाइँमा उक्लियो क्रसवाला, मनैमन खुशी लाग्यो)

‘अब त जीवनभर ख्याल गर्छर्ुुवारीको’

भनेको सुन्यो, सुनेन- हामी निस्क्यौं बाहिर । भिनाजु लाजले भुतुक्क थिए अझैसम्म ।

For contact detail bagar_mylife@yahoo.com

बग्छ आँशु, बग्न देऊ

bagar — Fri, 30 Jun 2006 11:39:56 +0000

बिछट्टै रौनकले तातेको छ यतिबेला खोलावारिको सानो कटेरो । यति लामो जीवनमा धेरै कम समय यस्तो रौनक देखिन्छ कटेरोमा । बिहान-साँझको निर्विकल्प अनिकाल अनि जोबन हराइसकेको जीवन धुलोसँग, ढुंगासँग यताउति, यताउति । तर पनि रौनक छ मनमा- रामुदाइको, भाउजूको अनि सबैभन्दा बढी फिष्टेको ।‘बद्रै उस्क्या छौ नि ओ दाइ, के हो -’

अलिक लामो अन्तराल छ भेटमा । हिजो, अस्ती, झनस्ती.. धेरै अस्ती देखिएनन् रामुदाई । मनभरि बात मार्थें, तनभरि माया लाउँथे रामुदाइसँग -सपना हुनसक्छ) । जोबनको पहिलो पहरमै जीवनसँग ठुस्सिएका रामुदाइ । आज अर्कैअर्कै चङ्गएिका छन्- ठूलै परिवर्तन भयो सायद ।

‘खास्सै क्यै हैन, यस्सो चाडपर्व पनि त आउन लाए नि…’

अँ साँच्चै दशैं –) पनि आउन लाग्यो ।

रामुदाइको लागि पनि दशैं –!)

फिष्टे र भाउजूको लागि पनि दशैं –)

मेरो लागि पनि दशैं –)

धेरैको लागि धेरै दशैं आए यसपालि पनि । रामुदाइको लागि पनि बिछट्टै गरी दशैं आयो ।

तर त्योभन्दा पनि अर्कै कुरो छ ।

भेउ पाएको छैन अझैसम्म ।

‘त्यही मात्रै त हैन जस्तो छ ….’

अनभिज्ञता जाहेर गर्छर्ुु

‘यौटो कुरो थाहा पाउनु भो -’

‘के कुरा -’

‘फिष्टे क्या ….’

‘अहँ …’

‘फिष्टे पढ्न गा’छ आज’

झसंग भएँ ।

‘फिष्टे पढ्न गयो -!’

फेरि झसंग भएँ ।

मैले चाहेको तर पूरा नभएको एउटा कामना पूरा भयो सायद । फिष्टे स्कूल गयो …।

‘कटेरो’मा शान्ति भएदेखि एकबार सोचेथें- फिष्टे विरामी भयो होला । यताउति आँखा घुमाएँ- धेरै परसम्म फिष्टे देखिएन ।

साँच्चै फिष्टे स्कूल नै गयो आज । झसंग….! उसैगरी झस्किएँ ।

‘पैसा काँबाट ल्यायौ दाइ -’

-जुनै कामको शुरुवात पहिले पैसैबाट हुँदै रै’छ, बल्ल भेउ पाउँछु । जहाँ पनि यस्तै हो -.. मूल्य र मान्यता पैसाभन्दा माथि छैन र -)

‘बड्डीले टीका लाएर राखेको पैसा अलित रैछ, भरनासम्म गर्द्याछु, बाँकी देखाजाला ।’

अर्थोक गौण छन्- बस्… फिष्टे स्कूल गयो, पुग्यो ।

‘कापी कलम नि -’

‘स्कूलले अलित दिन्छु भन्याछ, अरु त म छँदैछु नि’

-तिमी छौ र त सबै छन् रामुदाइ)

‘यी यिनै ढुंगा बेचेर भए पनि फिष्टेलाई पढाउँछु ।’

योभन्दा ठूलो दशैं रामुदाइ र लोकी भाउजूको लागि अरु छैन ।

तर पनि भाउजूको आँखाबाट जूनको शीत झरिरहेछ ।

‘के भो भाउजू -’

‘धेरै खुसी सहन सक्किनेरैनछ नि -’

-धेरै वर्षो आँसु आज शीत बन्दै खसिरहेछ आँखाबाट तप्प….तप्प … । भाउजू पुछ्न खोजेझैं गर्छिन्)

‘नपुछ भाउजू र्झनदेऊ । यस्ता आँसु चाहेर पनि झर्दैनन् जीवनमा । भएभरको अलिनो आँसु र्झनदेऊ आज ।’

‘डूेस के लायो फिष्टेले -’

‘त्यै -पोहोरसालको दशैंमा किनेको निलो कमीज र कालो पाइन्ट) त हो नि …’

-काठको पुरानो ‘हृयांगर’ मा उहिल्यैदेखि झुण्डिरहेको देखिरहन्थें फिष्टेको डूेस)

सोध्थें- -कसको -) ।

भन्थिन्- ‘फिष्टेलाई काम लाग्छ पछि ।’

त्यै आज काम लागेछ । फिष्टे पनि स्कूल गएछ !! झसंग ….!

‘दशैं त आयो नि, के छ विचार -’

नसोध्नुपर्ने थियो, सोधें -सरी)

‘हाम्रा लागि पनि केको दशैं र ससैं हो र । ब्यान काम गर्न गयो, साँझ खायो ।’

परबाट ढुंगासँगै रामुदाइ पनि बोलिरहे । ट्वाक ट्वाक…..ट्वाक ट्वाक…..।

-धेरै दशैंलाई यस्तै ट्वाक ट्वाक…..ट्वाक ट्वाक…..ले विदा गरिसकेका छन् यसपालि पनि उसैगरी विदा गर्छन् दशैंलाई- सायद)

‘ढुंगा बिकेनन् -’

प्रसंग मोड्नुमै बुद्धिमता ठान्छु ।

‘केको बिक्नु नि – बजारका मान्छेले पनि घर बनाउन छाडिसके क्या हो -!’

ट्वाक ट्वाक…..ट्वाक ट्वाक…..।

‘यत्रो चाङ एक्कैपल्ट लग्दिए पनि हुन्थ्यो नि- सप्पै बिके त दशैं त के, तिहार पनि नाम्रै जान्थ्यो…’

वल्तिर भाउजू फत्फताउँछिन्- मानौं जम्मै साहुको अगाडि उनले मोलतोल गरिरहेकी छन्- ढुंगाको ।

लौ रामुदाइ- पैसा राख भए पछि दिनू, नभए देखाजाला…..

-भन्न सक्दिन । म र रामुदाइमा सायदै फरक छैन यतिबेला ।)

सायद मान्ने छैनन् रामुदाइ । उनको ट्वाक … ट्वाकमा नै उनको आत्मसम्मान हो ।

-म रामुदाइको आत्मसम्मानमा ढुंगा हान्न तयार छैन)

‘मन हलुंगो पार् के लोकी, अब त हाम्रा पनि सुदिन आउलान् ए आँठे…’

‘कसरी -’

‘पख्, फिष्टेलाई राम्ररी पढ्न दिम्, उसले त अँध्यारो मनमा बत्ती बाल्देला नि …’

ट्वाक ट्वाक…..ट्वाक ट्वाक…..।

-हर्ेर्छर्ुुभाउजूका आँखाबाट झरिरहेको शीत थामिएको छैन । रामुदाइ बोलेपछि झन् बेस्मारी झरे तप्तप्तप्)

‘खै, भविष्य त कसले पो देखेको छ र -’

‘त्रि्रो भविष्य त्रि्रै हातमा छ भाउजू, बनाउन पनि सक्छ्यौ, बिगार्न पनि ।’

‘फिष्टेले पढ्दिएन भने के गर्ने -’

ट्वाक ट्वाक…..ट्वाक ट्वाक…..। -अघिल्तिर रामुदाइ आफ्नो ‘भाग्य’माथि हथौडा बजारिरहेछन्)

‘त्यस्ले मात्रै किन, त्यस्का बाउ….’

पूरा बोल्न चाहेनन्, त्यसपछिको संकेत आफैतिर छ- हच्किए रामुदाइ ।

-दशैं आएपनि आकाशका बादलले जमिनसँग साइनो नै गाँसेको छ यतिबेला । घरिघरि छिनछिनमा झरिरहन्छ, भाउजूका आँखाबाट झरेझैं ।)

-ट्वाक ट्वाक…..ट्वाक ट्वाक….. चलिरहन्छ पिपलबोट मुन्तिर)

‘हेर्तो, पानी पनि पर्न लाग्यो, फिष्टे भिज्ला हे बड्डी’

‘जाम् तो -’

आँखा पुछिन्- साडीको फेरले ।

‘जान त पर्ला के र नत्र फेरि फिष्टे भिज्ला नि’

ट्वाक ट्वाक…..ट्वाक ट्वाक….. -उसैगरी हात चलिरहेछन् ढुंगामाथि, अचम्मको संगीत आइरहन्छ नेपथ्यमा)

‘नि तो -’

‘अँ तो’

मिसिए म पनि ।